Ekonomi
Merkezi Planlı Ekonomi (Centrally Planned Economy)
İngilizce: centrally planned economy
Türkçe Tanım
Üretim, fiyat ve kaynak dağılımı kararlarının piyasa mekanizması yerine merkezi bir devlet planlaması tarafından belirlendiği ekonomik sistemdir; arz ve talep dengesinin yerini idari hedefler ve tahsis kararları alır. Proje finansmanı açısından merkezi planlı geçmişin mirası kalıcıdır; bu sistemden piyasa ekonomisine geçen ülkelerde, mülkiyet tescili, iflas rejimi, bağımsız düzenleyici otorite ve sözleşmenin icra edilebilirliği gibi bankalanabilirliğin temel taşları çoğu zaman geç ve eksik gelişir. Bu boşluk, erken dönem projelerin yerel hukuka değil dış hukuka ve çok taraflı kalkınma bankalarının siyasi risk garantilerine dayanmasını zorunlu kılar; devlet varlıklarının özelleştirilmesiyle açılan projeler ise fiyatlama ve tarife riskini ayrıca taşır.
English Definition
An economic system in which decisions on production, prices, and the allocation of resources are set by central state planning rather than the market mechanism, with administrative targets and allocation decisions taking the place of the balance of supply and demand. For project financing the legacy of a centrally planned past is durable: in countries transitioning from such a system, the cornerstones of bankability — property registration, an insolvency regime, an independent regulator, and the enforceability of contracts — often develop late and incompletely. That gap forces early projects to rest not on local law but on foreign law and the political-risk guarantees of multilateral development banks, while projects opened by the privatisation of state assets additionally carry pricing and tariff risk.