Sözleşmeler
Cezai Şart Hükmü (Penalty Clause)
İngilizce: penalty clause
Türkçe Tanım
Bir sözleşmede, taraflardan birinin yükümlülüğünü ihlal etmesi hâlinde ödeyeceği bedeli önceden belirleyen sözleşme maddesidir. İşlevi hem caydırıcılık hem de zararın ispat yükünü ortadan kaldırmaktır, fakat uygulanabilirliği yargı bölgesine göre keskin biçimde değişir; kıta Avrupası hukuku cezai şartı büyük ölçüde geçerli sayarken — mahkeme aşırıysa indirebilir — İngiliz ve Amerikan hukuku orantısız cezai şartı uygulanamaz kılar. Proje finansmanında bu doktrinsel farklılık, çok-yargılı bir işlemde uygulanacak hukukun seçimini stratejik bir karara dönüştürür; sözleşmenin tabi olduğu hukuk, gecikme tazminatının fiilen tahsil edilip edilemeyeceğini belirler.
English Definition
A contractual provision that fixes in advance the sum a party must pay upon breaching its obligation. Its function is both to deter and to remove the burden of proving loss, but its enforceability varies sharply by jurisdiction; continental European law largely upholds penalty clauses, with courts empowered to reduce an excessive figure, whereas English and American law renders a disproportionate penalty unenforceable. In project financing this doctrinal difference turns the choice of governing law in a multi-jurisdictional deal into a strategic decision; the law the contract is subject to determines whether a delay remedy can actually be collected.